ถุงมือทางการแพทย์: อุปกรณ์ป้องกันการสัมผัสและลดการปนเปื้อนในงานดูแลสุขภาพ

ถุงมือทางการแพทย์ เป็นอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่ใช้เพื่อป้องกันการสัมผัสสารคัดหลั่ง เลือด ของเหลว หรือสิ่งปนเปื้อน เหมาะสำหรับการใช้งานในสถานพยาบาล คลินิก ห้องปฏิบัติการ รวมถึงงานดูแลผู้ป่วยที่บ้าน บทความนี้สรุปข้อมูลครบถ้วนเกี่ยวกับประเภท ประโยชน์ วิธีเลือกใช้ และข้อควรระวัง เพื่อให้ใช้งานได้อย่างเหมาะสมและถูกสุขลักษณะ

ถุงมือทางการแพทย์คืออะไร และมีบทบาทอย่างไร 

ถุงมือทางการแพทย์ (Medical Gloves) คือถุงมือแบบใช้ครั้งเดียวที่ผลิตจากวัสดุเฉพาะทาง เช่น ยางธรรมชาติ ไนไตรล์ หรือไวนิล เพื่อใช้เป็นเกราะป้องกันระหว่างมือกับสิ่งแวดล้อม

บทบาทหลัก ได้แก่

 

• ลดการสัมผัสสารคัดหลั่งหรือของเหลว

• ลดการปนเปื้อนระหว่างผู้ปฏิบัติงานและผู้ป่วย

• สนับสนุนมาตรฐานสุขอนามัยในงานทางการแพทย์

ประเภทของถุงมือทางการแพทย์

ถุงมือยางธรรมชาติ (Latex)

• ยืดหยุ่นสูง

• กระชับมือ

• ควรระวังในผู้ที่แพ้ยางธรรมชาติ

ถุงมือไนไตรล์ (Nitrile)

• ทนทานต่อการฉีกขาด

• ไม่มีโปรตีนจากยางธรรมชาติ

• เหมาะกับผู้ที่แพ้ลาเท็กซ์

ถุงมือไวนิล (Vinyl)

• ราคาประหยัด

• เหมาะกับงานทั่วไปที่ไม่ต้องการความทนทานสูง

แบ่งตามลักษณะการใช้งาน

 

• แบบไม่ปราศจากเชื้อ (Examination Gloves)

• แบบปราศจากเชื้อ (Sterile Surgical Gloves)

ประโยชน์ของถุงมือทางการแพทย์

 

• ช่วยลดความเสี่ยงจากการสัมผัสสารคัดหลั่งหรือของเหลว

• ลดการปนเปื้อนข้ามระหว่างผู้ปฏิบัติงานและผู้ป่วย

• สนับสนุนมาตรฐานการควบคุมการติดเชื้อ

• เพิ่มความมั่นใจในการปฏิบัติงานทางการแพทย์

• ช่วยรักษาสุขอนามัยในขั้นตอนการดูแลต่าง ๆ

วิธีเลือกถุงมือทางการแพทย์ให้เหมาะสม

เลือกประเภทวัสดุให้เหมาะกับงาน

งานทั่วไป → ไวนิลหรือไนไตรล์
งานที่ต้องการความกระชับสูง → ลาเท็กซ์หรือไนไตรล์

เลือกขนาดให้พอดีกับมือ

ไม่แน่นเกินไป และไม่หลวมจนขาดความคล่องตัว

พิจารณาว่าต้องการแบบปราศจากเชื้อหรือไม่

 

งานผ่าตัดหรือหัตถการบางประเภทควรใช้แบบปราศจากเชื้อ

วิธีใช้งานอย่างถูกสุขลักษณะ

 

• ล้างมือก่อนและหลังสวมถุงมือ

• เปลี่ยนถุงมือทุกครั้งหลังใช้งานแต่ละขั้นตอน

• ไม่ใช้ซ้ำในกรณีถุงมือแบบใช้ครั้งเดียว

• ถอดถุงมือโดยหลีกเลี่ยงการสัมผัสด้านนอก

ข้อควรระวัง

 

• หากมีอาการระคายเคืองหรือแพ้วัสดุ ควรเปลี่ยนประเภทถุงมือ

• ไม่ควรใช้ถุงมือที่ฉีกขาดหรือหมดอายุ

• ควรจัดเก็บในที่แห้งและสะอาด

สรุป

 

ถุงมือทางการแพทย์เป็นอุปกรณ์สำคัญในการป้องกันการสัมผัสสิ่งปนเปื้อนและสนับสนุนมาตรฐานสุขอนามัย การเลือกประเภท ขนาด และลักษณะการใช้งานที่เหมาะสม จะช่วยให้การปฏิบัติงานมีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ถุงมือยาง เหมาะกับการใช้งานไหนบ้าง 

ถุงมือยางทางการแพทย์ (Medical glove) จะมีลักษณะบาง กระชับ ยืดหยุ่นได้ดีกว่าถุงมือยางชนิดอื่น แบ่งได้ 2 ชนิด

• ถุงมือยางสำหรับการผ่าตัด (Surgical glove) ถุงมือยางชนิดนี้ นิยมใช้ในทางศัลยกรรม มีลักษณะเด่น คือ มีความบางสูง มีความยืดหยุ่นสูง แต่มีความแข็งแรง ขนาดความยาวถึงข้อศอก มีการระบุข้อความผ่านกรรมวิธีการฆ่า เชื้อ 100% สามารถใช้ได้เพียงครั้งเดียว แล้วทิ้ง
• ถุงมือสำหรับการตรวจโรค (Examination glove) ถุงมือยางชนิดนี้ นิยมใช้ในงานตรวจโรคทั่วไป มีลักษณะเด่น คือ มีความบางสูง มีความกระชับ แต่จะสั้นกว่าชนิดผ่าตัด คือ มีความยาวแค่ข้อมือ แต่ใช้ได้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้งเหมือนกัน

 

ถุงมือทางการแพทย์ แบบมีแป้งและไม่มีแป้ง 

ถุงมือยางสังเคราะห์ทางการแพทย์ ถูกแบบมาให้ป้องกันสิ่งสกปรก เชื้อโรค ทำงานได้ดี กระชับ ยืดหยุ่น เหมาะกับการใช้ในโรงพยาบาล คลินิก สถานพยาบาล ห้องปฏิบัติการ อุตสาหกรรมอาหาร และงานทั่วไป ใช้งานอย่างกว้างขวาง หาซื้อง่ายในร้านขายยา

 

ข้อดีของถุงมือแพทย์แบบมีแป้ง

✿ แป้งช่วยดูดซับความชื้นในถุงมือ ทำงานสะดวก ไม่อึดอัด มีสารหล่อลื่นทำงานสะดวก

✿ แป้งในถุงมือ ส่วนใหญ่มาจากแป้งข้าวโพดที่ใช้ในการทำอาหาร จึงไม่มีอันตรายและไม่ทำให้เกิดอาการแพ้

✿ ส่วนใหญ่ราคาถูกกว่าแบบไม่มีแป้ง เพราะผลิตได้ง่ายกว่า ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง

 

ข้อดีถุงมือทางการแพทย์แบบไม่มีแป้ง

✿ เนื่องจากไม่มีแป้ง คนที่มีอาการแพ้แป้งจึงสามารถใช้งานได้ ใส่สบาย

✿ มีความเหนียว ทนทาน กว่าแบบมีแป้งเล็กน้อย

✿ นำมาล้างทำความสะอาดด้วยคลอรีนความเข้มข้นสูงได้

✿ ข้อเสีย คือ ราคาสูงกว่าแบบมีแป้ง เพราะผลิตมาให้ทนทานกว่า

✿ ซื้อ ถุงมือยางที่ใช้ทางการแพทย์ ถุงมือยางใช้ตรวจโรคทั่วไปที่ไม่ปลอดเชื้อ และปลอดเชื้อใช้ในห้องผ่าตัด ใส่สบาย ราคาไม่แพง 

 

 

การเลือกซื้อถุงมือแพทย์ให้เหมาะกับงาน 

     ในรอบสามสี่ปีที่ผ่านมา พบว่ามีผู้แพ้ถุงมือยาง หรือถุงมือแพทย์มากขึ้นเป็นจำนวนมาก โดยส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะมีการให้ถุงมือแพทย์เพิ่มขึ้น หรืออาจเพราะมีการผลิตถุงมือหลายแห่ง และผู้ผลิตแต่ละแห่งก็มีกระบวนการผลิตที่แต่ต่างกัน แม้จะคล้ายกันอยู่มากก็ตาม อาการแพ้ถุงมือมีลักษณะแตกต่างกันหลายระดับ จากมากไปน้อย

 

ʕ·ᴥ·ʔ หากผู้ใช้ สวมใส่แล้ว ไม่มีอาการแพ้ใดๆเกิดขึ้น : ก็สามารถเลือกซื้อถุงมือแพทย์ชนิดมีแป้ง (powder) ชนิดไม่มีแป้ง (Powder Free) หรือถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร)

ʕ·ᴥ·ʔ หากผู้ใช้ สวมใส่แล้ว มีอาการแพ้แป้งในถุงมือแพทย์ : ก็ควรเลือกซื้อถุงมือแพทย์ชนิดไม่มีแป้ง (Powder Free) หรือถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร)

ʕ·ᴥ·ʔ หากผู้ใช้ สวมใส่แล้ว มีอาการแพ้โปรตีนในถุงมือแพทย์ : ก็ควรเลือกซื้อถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร)

 

ʕ·ᴥ·ʔ หากใช้งานทั่วไป : ก็สามารถเลือกซื้อถุงมือแพทย์ชนิดมีแป้ง (powder) ชนิดไม่มีแป้ง (Powder Free) หรือถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร)

ʕ·ᴥ·ʔ หากใช้งานที่ต้องการความสะอาดระดับหนึ่ง : ก็ควรเลือกซื้อถุงมือแพทย์ชนิดไม่มีแป้ง (Powder Free) หรือถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร)

ʕ·ᴥ·ʔ หากใช้งานที่หนัก สัมผัสกับสารเคมีจำพวก กรด เบส แอลกอฮอล์ น้ำมันต่างๆ : ก็ควรเลือกซื้อถุงมือไนไตร (ถุงมือยางไนไตร) เนื่องจากถุงมือแพทย์จากยางธรรมชาติจะละลาย (คุณจะรู้สึกว่ามันเหนียวๆ) ทันทีที่สัมผัสกับสารเหล่านี้

 

นอกจากปัจจัยเรื่องการแพ้ และการใช้งานแล้ว ก็มีปัจจัยอื่นที่ควรนำมาพิจารณาด้วยดังนี้ 

 

✿ หากต้องการถุงมือที่ป้องกันการรั่วได้ดี (lower leakage rates) ก็ควรเลือกซื้อถุงมือแพทย์: หรือไนไตร (ไม่ควรใช้ถุงมือไวนิล เพราะมีอัตราการรั่วสูงกว่า)

✿ หากต้องการถุงมือที่สวมใส่แล้วทำงานได้คล่องตัว : ก็ควรเลือกซื้อถุงมือแพทย์ เพราะถุงมือไนไตรมีความแข็งแรงสูงกว่าถุงมือแพทย์ จึงหยืดหยุ่นน้อยกว่า การคล่องตัวในการทำงานจะสู้ถุงมือแพทย์ไม่ได้ (อันนี้พูดถึงที่ความหนาเท่ากันนะครับ หากถุงมือไนไตรบางกว่า ก็อาจทำงานได้ดีเกือบๆเท่าถุงมือแพทย์ทีเดียว)